Planując dłuższy przejazd, trzeba brać pod uwagę nie tylko dystans, lecz także czas prowadzenia, obowiązkowe przerwy i odpoczynek kierowcy. Odpowiedź na pytanie, ile godzin może jechać kierowca autokaru, brzmi najczęściej: 9 godzin dziennie, z możliwością wydłużenia do 10 godzin dwa razy w tygodniu. Poniżej wyjaśniam również, jak wyglądają limity tygodniowe, zasady pracy dwóch kierowców oraz wyjątki dotyczące przewozów okazjonalnych.
Najważniejsze limity kierowcy autokaru w jednym miejscu
- 9 godzin to standardowy maksymalny czas prowadzenia pojazdu w ciągu doby.
- Do 10 godzin można wydłużyć jazdę najwyżej dwa razy w tygodniu.
- Po maksymalnie 4,5 godzinach prowadzenia trzeba odebrać co najmniej 45 minut przerwy.
- Tygodniowy limit jazdy wynosi 56 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach łącznie 90 godzin.
- Przy załodze dwuosobowej każdy kierowca nadal ma własne limity, ale autokar może kontynuować trasę podczas zmiany za kierownicą.
Standardowy dzienny limit wynosi 9 godzin
Podstawowa zasada wynikająca z unijnych przepisów jest prosta. Kierowca autokaru może prowadzić pojazd maksymalnie przez 9 godzin w ciągu doby. Dwa razy w tygodniu limit można zwiększyć do 10 godzin, ale nie oznacza to prawa do codziennej, dziesięciogodzinnej jazdy.
| Okres rozliczeniowy | Maksymalny czas prowadzenia |
|---|---|
| Jedna doba | 9 godzin |
| Dwa wybrane dni w tygodniu | 10 godzin |
| Jeden tydzień | 56 godzin |
| Dwa kolejne tygodnie | 90 godzin łącznie |
Przykładowo kierowca może prowadzić przez 9 godzin od poniedziałku do piątku, a w dwóch z tych dni wykorzystać wydłużenie do 10 godzin. Nie może jednak przejechać 10 godzin w każdy dzień, nawet jeśli później planuje dłuższy odpoczynek.
Ja zawsze rozdzielam tu dwie kwestie. Czas prowadzenia oznacza wyłącznie jazdę z włączonym trybem prowadzenia na tachografie. Oczekiwanie na pasażerów, pomoc przy bagażach, kontrola autokaru czy formalności na granicy mogą być inną pracą albo czasem dyspozycyjności, ale nie zwiększają limitu godzin za kierownicą.
Po 4,5 godzinach jazdy potrzebna jest przerwa
Kierowca musi zrobić co najmniej 45 minut przerwy po 4,5 godzinach prowadzenia. Można odebrać ją jednorazowo albo podzielić na dwie części. W standardowym układzie pierwsza przerwa powinna trwać minimum 15 minut, a druga minimum 30 minut.
Przykładowy plan może wyglądać tak: po dwóch godzinach jazdy kierowca robi 15 minut przerwy, a po kolejnych 2,5 godzinach zatrzymuje autokar na 30 minut. Po takim podziale może kontynuować jazdę, oczywiście w granicach dziennego limitu.
Przerwa musi służyć odpoczynkowi. Tachowanie bagażu, sprzątanie pojazdu czy wykonywanie dokumentacji nie są przerwą w rozumieniu przepisów, nawet jeśli autokar stoi na parkingu. To częsty błąd w planowaniu wyjazdów, szczególnie gdy postój jest krótki i kierowca ma kilka obowiązków naraz.
W przypadku okazjonalnego przewozu osób przepisy dopuszczają również bardziej elastyczne rozłożenie przerw. Nie zmienia się jednak ich podstawowy wymiar, czyli co najmniej 45 minut odpoczynku w wymaganym okresie jazdy.
Odpoczynek kierowcy ogranicza długość całej trasy
Poza przerwami w czasie jazdy kierowca musi odebrać odpoczynek dobowy. Standardowo wynosi on co najmniej 11 nieprzerwanych godzin w każdym okresie 24 godzin. W określonych warunkach można skrócić go do 9 godzin, jednak takie skrócenie jest ograniczone i nie może być stosowane bez końca.
Odpoczynek dobowy można też podzielić na dwie części. Pierwsza powinna trwać minimum 3 godziny, a druga co najmniej 9 godzin. Łącznie daje to 12 godzin odpoczynku, dlatego takie rozwiązanie wymaga dobrego ułożenia harmonogramu noclegu i rozpoczęcia kolejnego odcinka podróży.
Dochodzi do tego odpoczynek tygodniowy. Zwykły odpoczynek tygodniowy trwa co najmniej 45 godzin, a w określonych sytuacjach może zostać skrócony do 24 godzin. Skrócenie trzeba później zrekompensować dodatkowym odpoczynkiem.
W praktyce oznacza to, że nawet jeśli kierowca nie wykorzystał jeszcze limitu 56 godzin jazdy w tygodniu, nie może automatycznie prowadzić dalej. O rozpoczęciu kolejnego odcinka decyduje także jego odpoczynek dobowy i tygodniowy.
Jeden kierowca i załoga dwuosobowa to dwa różne scenariusze
Jeżeli autokar prowadzi jeden kierowca, jego maksymalny dzienny czas jazdy wynosi 9 godzin albo 10 godzin w jednym z dwóch dozwolonych dni. Sama długość trasy nie może uzasadniać przekroczenia tego limitu.
Przy dwóch kierowcach autokar może jechać znacznie dłużej, ponieważ kierowcy zmieniają się za kierownicą. Trzeba jednak pamiętać, że każdy z nich ma własny limit. W uproszczeniu daje to do 18 godzin łącznego prowadzenia w typowym układzie, a w dniach z wykorzystaniem wydłużenia nawet do 20 godzin, o ile cały harmonogram spełnia wymagania dotyczące odpoczynku.
W załodze kilkuosobowej każdy kierowca powinien mieć możliwość odebrania co najmniej 9 godzin odpoczynku w ciągu 30 godzin od zakończenia poprzedniego odpoczynku. Drugi kierowca może odpoczywać w jadącym autokarze, ale nie powinien w tym czasie pomagać osobie prowadzącej.
Nie traktuję więc drugiego kierowcy jako prostego sposobu na obejście limitów. Jego obecność zwiększa możliwości organizacyjne przewoźnika, lecz nie pozwala jednej osobie prowadzić przez kilkanaście godzin bez zmiany.
Rodzaj przewozu może zmienić sposób rozliczania
Przewóz okazjonalny
Przy pojedynczych przewozach turystycznych, wycieczkach i trasach realizowanych na podstawie zamówienia obowiązują dodatkowe rozwiązania dotyczące odpoczynków. W przewozie okazjonalnym trwającym co najmniej 6 kolejnych okresów 24-godzinnych można w określonych warunkach przesunąć odpoczynek dobowy do maksymalnie 25 godzin, jeśli łączny czas jazdy w danym dniu nie przekracza 7 godzin.
Jeżeli taki przewóz trwa co najmniej 8 kolejnych okresów 24-godzinnych, opisane odstępstwo można wykorzystać dwa razy. Nie znosi ono limitu 9 lub 10 godzin prowadzenia. Ma jedynie ułatwić dopasowanie odpoczynku do programu wycieczki.
W przypadku pojedynczego okazjonalnego przewozu osób możliwe jest także przesunięcie odpoczynku tygodniowego nawet o 12 kolejnych okresów 24-godzinnych, ale tylko po spełnieniu konkretnych warunków. Organizator nie powinien zakładać, że każda wycieczka autokarowa automatycznie korzysta z tego wyjątku.
Przeczytaj również: Ubiór na podróż autokarem: Porady eksperta na komfortową trasę
Regularne trasy do 50 kilometrów
Osobne zasady dotyczą regularnego przewozu osób na trasach nieprzekraczających 50 kilometrów. W takim przypadku dzienny czas prowadzenia może wynosić do 10 godzin, tygodniowy do 60 godzin, a w dwóch kolejnych tygodniach łącznie do 90 godzin.
To rozwiązanie dotyczy przede wszystkim przewozów regularnych, a nie typowej dalekobieżnej wycieczki autokarowej. Dlatego przed zastosowaniem tych norm trzeba ustalić nie tylko długość trasy, ale również rodzaj przewozu i sposób jego organizacji.
Czas jazdy nie jest tym samym co czas pracy
Kierowca może spędzić przy realizacji kursu więcej czasu niż wynosi jego limit prowadzenia. W tym czasie wykonuje także inne czynności, pozostaje w gotowości, obsługuje pasażerów albo oczekuje na rozpoczęcie kolejnego odcinka.
Ogólna norma czasu pracy wynosi przeciętnie 48 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. W określonych warunkach tygodniowy czas pracy może zostać zwiększony do 60 godzin, jeśli średnia z całego okresu rozliczeniowego nie przekroczy 48 godzin.
Przy pracy w porze nocnej obowiązuje dodatkowe ograniczenie. Czas pracy kierowcy między dwoma kolejnymi odpoczynkami dobowymi lub między odpoczynkiem dobowym i tygodniowym nie powinien przekroczyć 10 godzin. Dlatego długa nocna trasa wymaga szczególnie dokładnego planu, nawet gdy sama liczba godzin prowadzenia mieści się w normie.
Przed wyjazdem najlepiej sprawdzić cały harmonogram
Najbezpieczniej analizować plan przejazdu w tej kolejności:
- ustalić, czy przewóz jest regularny, czy okazjonalny,
- policzyć rzeczywisty czas prowadzenia każdego kierowcy,
- zaplanować przerwę po maksymalnie 4,5 godzinach jazdy,
- sprawdzić limit 56 godzin w tygodniu i 90 godzin w dwóch tygodniach,
- uwzględnić odpoczynek dobowy, tygodniowy oraz ewentualną pracę nocną.
Najkrótsza odpowiedź brzmi więc 9 godzin dziennie, wyjątkowo 10 godzin dwa razy w tygodniu. W autokarze z dwoma kierowcami sama podróż może trwać dłużej, ale tylko dzięki zmianom i prawidłowemu rozliczeniu każdego członka załogi. O bezpieczeństwie decyduje nie maksymalne wykorzystanie limitu, lecz rozsądny harmonogram z zapasem na korki, pogodę i realne zmęczenie.
